กายภาพบําบัด หลังผ่าตัดข้อเข่า ฟื้นฟูร่างกายหลังผ่าตัดได้เร็วขึ้น

ผู้ป่วยโรคข้อเข่าเสื่อมที่ได้เข้ารับการรักษาด้วยวิธีการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเทียม ซึ่งเป็นการผ่าตัดผิวข้อส่วนที่เสื่อมออกแล้วทดแทนด้วยวัสดุประเภทโลหะสังเคราห์แบบต่างๆ เช่น ไทเทเนียม เซรามิก โคบอลต์โครเมียม เป็นต้น และเมื่อผ่าตัดเรียบร้อยแล้วส่วนใหญ่มักจะต้องทำการกายภาพบำบัดเพื่อช่วยให้กล้ามเนื้อในบริเวณดังกล่าวฟื้นฟูและกลับมาแข็งแรงเหมือนเดิม ซึ่งในบทความนี้จะแนะนำถึงวิธีการกายภาพบำบัดหลังการผ่าตัดข้อเข่าค่ะ

เลือกอ่านหัวข้อที่ต้องการเกี่ยวกับการปวดเข่า

physical-rehabilitation-after-bone-and-joint-surgery-ptp

สาเหตุของการผ่าตัดข้อเข่า

เมื่อใดก็ตามที่แพทย์ทำการวินิจฉัยให้มีการรักษาเข่าด้วยการผ่าตัดข้อเข่า นั่นหมายถึงผู้ป่วยข้อเข้าเสื่อมอาจมีอาการเจ็บและตึงจนที่บริเวณข้อเข่าจนกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน หรือไม่สามารถรักษาด้วยวิธีการอื่นๆ ได้แล้วนั่นเอง ซึ่งในการรักษาด้วยวิธีการผ่าตัดนี้จะแบ่งออกเป็นสองแบบ ได้แก่ การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเทียมทั้งหมดและการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเทียมบางส่วน

กายภาพบำบัดหลังทำการผ่าตัดเข่า

กายภาพบำบัดถือเป็นสิ่งที่สำคัญเป็นอย่างยิ่งสำหรับผู้ป่วยในกลุ่มที่ผ่านการผ่าตัดในส่วนของกล้ามเนื้อและกระดูกหรือผู้ที่ไม่อยากจะเข้ารับการผ่าตัดก็ตาม ซึ่งหลังผ่าตัดข้อเข่าแล้วการดูแลตัวเองที่แพทย์ส่วนใหญ่มักจะแนะนำก็คือการทำกายภาพบำบัด เพื่อที่จะช่วยฟื้นฟูร่างกายให้เร็วขึ้นนั่นเอง

- กายภาพบำบัดในช่วงแรกหลังการผ่าตัด

ในช่วง 1-3 วันแรกหลังการผ่าตัด แพทย์มักจะเน้นให้ผู้ป่วยฝึกการใช้โครงช่วยเดิน (walker) หรือไม้ค้ำยัน ให้คล่องและปลอดภัยโดยนักกายภาพบำบัดและลดอาการบวมและเร่งกระบวนการอักเสบหลังการผ่าตัดด้วยวิธีการประคบเย็น หรือการใช้ Modality ต่างๆ ซึ่งกายภาพบำบัดในช่วงแรกจะเน้นท่าง่ายๆ ที่ผู้ป่วยสามารถทำได้เองบนเตียง เช่น ท่าการเหยียดเข่า การชันเข่า เป็นต้น

- กายภาพบำบัดในช่วงที่ลุก นั่ง ได้แล้ว

เมื่อผู้ป่วยกลับไปพักรักษาตัวที่บ้านและสามารถลุกขึ้นนั่งได้แล้ว ท่ากายภาพบำบัดหลังผ่าตัดข้อเข่าที่ทำจะเน้นเพิ่มความแข็งแรงและป้องกันการยึดติดของข้อเข่า เช่น การฝึกเหยียดเข่าในท่านั่ง การฝึกขึ้นบันไดในระดับเดียวกัน การฝึกบริหารความแข็งแรงของสะโพกและแกนกลางลำตัว เป็นต้น

- กายภาพบำบัดในช่วงหลังผู้ป่วยกลับบ้านแล้ว

เมื่อผู้ป่วยกลับบ้านแล้ว ท่ากายบริหารที่เราแนะนำไว้ในบทความนี้ผู้ป่วยสามารถนำไปฝึกกายภาพได้ร่วมกับการปฏิบัติตัวตามที่นักกายภาพบำบัดแนะนำอย่างเคร่งครัด และหมั่นฝึกกายภาพบำบัดด้วยตัวเองทุกวัน อีกทั้งยังควรใช้โครงช่วยเดินในช่วงระยะ 1 เดือนแรกหลังการผ่าตัด เพื่อความปลอดภัยในขณะฝึกเดินนั่นเอง
physical-rehabilitation-after-bone-and-joint-surgery-ptp

บริหารเข่าได้ง่ายๆ ที่บ้านด้วยท่าบริหาร 5 ท่า

สำหรับท่าบริหารที่เรายกมาเป็นตัวอย่างในวันนี้จะเป็นท่าที่ควรออกในช่วงระยะหลังผ่าตัด (ท่าที่ 1-2) และระยะพักฟื้นที่ผู้ป่วยสามารถลุกและนั่งได้แล้ว (ท่าที่ 1-3) โดยแต่ละท่าควรทำค้างไว้ 10 วินาที/ครั้ง ทำซ้ำประมาณ 10 ครั้ง/รอบ จำนวนวันละ 3 รอบ

  • ท่าออกกำลังกายเพื่อคงองศาการเคลื่อนไหวของข้อเข่า การฝึกงอเข่า (ข้างที่ผ่าตัด) ขึ้นมาในขณะนอนหงายจนรู้สึกตึงที่เข่า (แต่ไม่มีอาการปวด) มากที่สุด ค้างไว้ 10 วินาที
  • ท่าลุกนั่ง ยืนตัวตรง กางขาขนานกัน ให้กว้างประมาณเท่าช่วงหัวไหล่ ให้เท้าทั้งสองข้างอยู่ในแนวเดียวกัน เกร็งหน้าท้อง ยืดหน้าอกขึ้น หลังตรง ศีรษะตั้งตรง จากนั้นงอเข่า ย่อตัวลงให้กล้ามเนื้อต้นขาขนานกับพื้น หรือเท่าที่ย่อได้ ค้างท่านี้ไว้ 1-2 วินาที แล้วยืดขาและลำตัวขึ้นกลับสู่ท่าเริ่มต้น
  • ท่าเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อเหยียดเข่า ผู้ป่วยนั่งบนเก้าอี้โดยให้เข่าตั้งฉาก หนีบผ้าขนหนูไว้ระหว่างเข่าทั้งสองข้าง จากนั้นใช้แรงเหยียดเข่า (ข้างที่ผ่าตัด) ออกไปด้านหน้าโดยที่หลังยังตรงอยู่ ค้างไว้ 6 วินาทีต่อครั้ง
  • ท่าขึ้นบันไดระดับเดียวกัน หันหน้าเข้าหาบันไดโดยกางขาออกเท่าขนาดความกว้างของไหล่ ก้าวขาข้างที่ผ่าตัดขึ้นก่อนแล้วใช้แรงเหยียดขาตรง จากนั้นค่อยก้าวขาอีกข้างตามมา ท่านี้สามารถปรับเพิ่ม-ลดจำนวนตามความล้าของกล้ามเนื้อได้ 
  • ท่าเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อสะโพก หันหน้าเข้าโครงช่วยเดินหรือพนักพิงของเก้าอี้เพื่อใช้ประคองตัว กางขาออกความกว้างเท่าไหล่ แล้วเหยียดขาไปด้านหลังจนเข่ารู้สึกตึงทำค้างไว้ 10 วินาที

เสริม Tips พฤติกรรมที่ควรหลักเลี่ยงหลังผ่าตัดเข่า

สภาพแวดล้อมนั้นถือเป็นสิ่งสำคัญอย่างมากสำหรับผู้ป่วยทุกๆ กลุ่ม ซึ่งในกลุ่มผู้ป่วยที่ทำการผ่าตัดเข่าแล้วก็จะต้องอาศัยสภาพแวดล้อมที่เอื้ออำนวยต่อการดำเนินชีวิต โดยการจัดห้องผู้ป่วยให้อยู้ในบริเวณชั้นล่าง หลีกเลี่ยงการใช้บันได และควรใช้ห้องน้ำแบบที่มีชักโครก ตลอดจนการดูแลแผลผ่าตัดอย่างดีเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดแผลติดเชื้อนั่นเอง
Form Physio Rehab Team Photo Happy

กายภาพบำบัดผู้ป่วยหลังผ่าตัดข้อเข่าที่ Form Recovery and Wellness

สำหรับใครที่กำลังมองหาวิธีการดูแลรักษาผู้ป่วยหลังผ่าตัดข้อเข่าอยู่สามารถนำข้อแนะนำข้างต้นไปปรับใช้ได้ หรือจะนัดเข้ามาปรึกษาเพื่อเตรียมพร้อมก่อนการผ่าตัดหรือ Pre-Hab และวางแผนการรักษาฟื้นฟูหลังผ่าตัดที่ Form Recovery and Wellness เรามีนักกายภาพบำบัดผู้เชี่ยวชาญที่จะให้คำปรึกษาและวางแผนการรักษาให้เหมาะสมกับคนไข้แต่ละคนเพื่อประสิทธิภาพของการรักษาที่ดีสุด

Get in Touch

5 Stars4.9based on 350+ Reviews